Aalt Dijkhuizen (bestuursvoorzitter Wageningen UR) schrijft dat melkveehouders zo weinig mogelijk grond moeten hebben, de koeien op stal en zo veel mogelijk kilo’s per koe en per hectare. Een prachtig systeem waarbij iedereen geld verdiend…. behalve de boer!! Dit getuigt allemaal niet van heel veel boerenverstand. Kiezen we in Nederland voor de boer of voor de agro-industrie? Gaat de melkveehouderij de intensieve veehouderij achterna? met alle problemen en ellende van dien. Gaat ook de melkveehouderij voor korte termijn winst optimalisatie in plaats van voor een lange termijn inkomen (boer blijven!)? In mijn visie loopt het spoor van Dijkhuizen dood en houden we uiteindelijk geen melkveehouders meer over in Nederland. Misschien een handjevol, maar die zetten we dan bij elkaar in 1 stal op het industrieterrein cq agropark, maakt het voor iedereen een stuk handhaafbaarder en controleerbaarder en vooral ook vele malen efficiënter.

Vanzelfsprekend is het allemaal niet zo zwart-wit, maar deze discussie wordt regelmatig op scherp gezet als het gaat om de koe in de wei of een jaarrond op stal, zie bijvoorbeeld hier in de Leeuwarder Courant. Voor en tegenstanders binnen de sector debatteren er fors op los. De fabrieken willen inmiddels het liefst weidemelk en biologische melk, want emotie verkoopt! sacherijnige en moeilijke wetenschappelijke verhaaltjes niet! Daar komt nog eens bij dat premium A merken (zoals Optimel en Milner) worden gepositioneerd met miljoenen aan reclamebudgetten. Als die grote merken onder vuur genomen worden door een Wakker Dier of een GreenPeace, dan verdampen al die investeringen als sneeuw voor de zon. Dat risico durft ook niemand meer te nemen. Want het moet allemaal wel kloppen!

Tot op de dag van vandaag is het nog steeds zo dat een koe die tevreden buiten graast makkelijk en vooral goedkoop melk produceert. De boer kan rustig aan doen in de zomer, 2x daags melken en ook eens een beetje vakantie houden. Sleutel tot succes blijkt keer op keer: het inkomen centraal zetten in plaats van de productie per koe!

Toch is denken in inkomen en toekomstige afzet geen algemeen goed in de melkveesector en denken in diversiteit al helemaal niet. Het ene kamp bestookt het andere kamp steeds met argumenten passend bij zijn eigen visie op de wereld. En beide kampen hebben gelijk…alleen zouden ze dat wat vaker tegenover elkaar moeten toegeven. Het heeft alles te maken met een Low External Input (lage kosten) strategie versus een High External Input strategie en met andere bedrijfsstijlen.

Dit zou het moment moeten zijn om met zijn allen harder in te gaan zetten op diversiteit, laat vele bloemen bloeien. Alleen begint dat bij wederzijds erkennen van verschillende routes naar de toekomst en die serieus naast elkaar uitwerken en ook onafhankelijk vergelijken (op de 3 P’s). Wat zeker niet nuttig is: een vooringenomen, slecht onderbouwde en flink ingekleurde stellingname door een bestuursvoorzitter van wat heet een onafhankelijke onderzoeksinstelling te zijn.

Ik ben natuurlijk een vakidioot, maar ik kijk heel vaak bij levensmiddelen naar de code waar het geproduceerd is (of beter uit welke fabriek het komt). Even een paar producten: een pak Puur & Eerlijk biologische halfvolle melk (DE RP 247 EG) komt uit Zuid Duitsland, Biologische magere kwark (BE M148 EG) uit Belgie en de biologische volle yoghurt (NL Z0713 EG) nog uit Nederland. En zie natuurlijk ook mijn eerdere post over de dagverse Zaanse Hoevemelk (die is minder puur en eerlijk geworden en komt ongeveer uit Polen). Ik ga er van uit dat als er meer Puur & Eerlijk geconsumeerd wordt (tov gangbare producten) dit wel helpt in het verder verduurzamen van de voedselproductie. Maar toch voel ik me onderworpen aan een sluwe marketingformule. AH leidt de brave, niet al te slimme, consument nog beter door haar supermarkt en zorgt dat deze er met nog minder geld weer uitkomt. 

Ik ben niet de enige die zich hier zorgen over maakt. Zie hier een discussie op Foodlog of hier in Trouw (14/11). Want in tussentijd globaliseerd ons eten waar we bij staan. We hoeven ons bijvoorbeeld geen illusie te maken dat puur & eerlijk er voor zorgt dat het Nederlandse platteland in stand blijft… en dat gebeurt overigens ook niet door het stimuleren van meer biologisch! Grote vraag: wie en hoe moeten we dat oplossen? De burger via de belastingcenten? met nationaal of provinciaal landbouwbeleid? Daar lijkt het wel op neer te komen, want de supermarkten moeten vrij wereldwijd kunnen inkopen, ze willen er flink op blijven verdienen en sjoppen dus de hele wereld af naar het goedkoopste van het goedkoopste.

Enfin, aan de andere kant exporteren wij bijvoorbeeld onze zuivel ook de hele wereld over, dus daar zouden we dan ook mee moeten stoppen. Hoe duurzaam, puur en eerlijk is dit nu allemaal? En welke mogelijkheden zijn er dan om het Nederlandse of Europeese platteland vitaal te houden. Persoonlijk wil ik bijvoorbeeld niet minder boeren maar meer boeren! (lees: meer mensen die betrokken zijn bij voedselproductie en verwerking).  Want boeren zorgen voor een leefbaar platteland en die burger-paarden-weidjes niet! En hoe meer mensen nuttig werk kunnen doen in de landbouw en voedselverwerking (met de handen in de klei) hoe beter toch?!  Welke politiek partij streeft trouwens meer boeren na? 

Met al die logo’s en keurmerken en ik kies bewust ellende, is er maar 1 oplossing: de burger, consument, scholier weer boerenverstand bijbrengen!–wordt vervolgt–

Vandaag trof ik een pak melk van de Zaanse Hoeve (het huismerk van Albert Hein) en wat me opviel was dat het pak de code DE 090 EG had, ofwel uit Duitsland kwam. Even snel googlen en wat blijkt: De Zaanse Hoeve ligt niet in de buurt van Zaandam maar zo’n 350km verderop in Wiefelstede-Dringenburg!

En wat het boerenverstand ver te boven gaat is dat Albert Hein tegelijkertijd een merk “van Hollandse weide” in de schappen legt. Terwijl die Zaanse Hoeve alsmaar verder opschuift naar het Oosten en enkele miljoenen liters Hollandse melk voorbij rijdt. Weet iemand de logica hierachter? Pure marketing en ondertussen gewoon “business as usual”?

Het melkquotum is er nog niet eens af en we krijgen al een voorproefje van de vrije, geliberaliseerde, markt voor melk. Grote pieken maar ook grote dalen en alles behalve voorspelbaar. Marktregulering is heden ten dage misschien een vies woord, maar het voorkomt mijnsinziens wel een associaal systeem van voedselproductie. Je kunt een boerderij niet even stilleggen en weer opstarten als het beter gaat. Je kunt niet 10 jaar lang in Rusland de melksector zich laten ontwikkelen en daarna blijkt dat het in China of Argentinie toch goedkoper kan en vervolgens verschuift het hele zwikje daar naar toe. De derde wereld schiet hier al helemaal niks mee op, daar geloof ik al lang niet meer in. Laat die hun eigen markten maar beschermen zoals wij dat ook ooit gedaan hebben om ons te ontwikkelen.

De afgelopen jaren hebben we vele discussies gevoerd over de “waarden” van ons platteland en de allom omarmde conclusie is dat die er legio zijn en dat we die moeten koesteren. De realiteit is anders en nu lezen we overal de roep om steun of het vaststellen van een minimum melkprijs. De mensen die jarenlang voor specialisatie, schaalvergroting en vrije wereldmarkt hebben gepleit gaan nu de effecten daarvan meemaken en meningen worden herzien?

Persoonlijk vind ik dat in een beschaafde wereld ons voedsel op een fatsoenlijke en eerlijke manier gereguleerd moet worden met heldere en transparante afspraken. Vrije wereldmarkt mag dan misschien werken voor DVD spelers, voor voedselproductie werkt het niet! Het is niet duurzaam en misschien op korte termijn beter voor de consument (lagere prijzen) maar op lange termijn ongunstig voor de burger (hoge kosten voor fatsoenlijk voedsel en een aantrekkelijk platteland). Dus vallen we terug naar een banenrepubliek of moet er gewoon weer fatsoenlijk bestuur/eerlijke regulering komen? De discussie zou mijns inziens moeten gaan over “iets regelen of niks regelen” Wat denkt u?

Lees hier nog meer interessante meningen en mogelijke oplossingen vanuit het buitenland.

In Amerika is de melkprijs nu zo laag dat zelfs countryzanger “Willie Nelson” een publieke actie is begonnen (zie hieronder). Ik las het en dacht direct: eigen schuld dikke bult! Dit is namelijk de keerzijde van de door Amerika jarenlang gepromote/afgedwongen globalisering en het openstellen van alle wereldmarkten. Wel een vrije wereldmarkt om goedkope grondstoffen uit het buitenland te halen maar niet de concequentie accepteren: namelijk enorme prijsschommelingen en een asociaal systeem van voedselproductie wat misschien werkt voor DVDspelers maar mijnsinziens absoluut niet past bij voedselproductie. Gewoon een fatsoenlijk en sociaal landbouwbeleid maken denk ik dan! Hoe moeilijk is het? De enige die hier beter van worden zijn de multinationals, de derde werled wordt er echt niet beter van (sorry maar dat geloof ik niet meer). Boeren (wereldwijd) betalen de rekening! Laten we in Europa proberen slimmer te zijn en verder vooruit kijken.

Willie & The Dairy Crisis
May 21st, 2009
Dear Friends of Farm Aid,

In the last few weeks, the dairy crisis in the U.S. has gotten even more desperate. Dairy farmers from California to Vermont are losing their farms and their livelihoods, struggling to survive while the bottom falls out of the industry.

Things are so bad that we may immediately lose up to 20,000 of our nation’s dairy farmers and billions of dollars from our rural economies, which are already hurting.

But there’s something you can do to help right now to make sure we don’t lose one more dairy farmer: Send a message to Secretary of Agriculture Tom Vilsack urging him to take immediate action to save dairy farmers. He’s the one person who can help change the fate of thousands of hard working families — and he needs to hear from you.

The causes of the dairy crisis are complex — including foreign imports and price manipulation by dairy processors — but the immediate solution is simple. To keep dairy farmers from losing their farms from coast to coast, the price of milk paid to farmers must be altered to reflect the farmers’ cost of production. On average, our farmers are currently being paid less than half of what it costs them to produce milk — and Secretary Vilsack is the only person with the legal authority to set a fair price for farmers.

Click here to sign onto our letter urging Secretary Vilsack to take swift action to help dairy farmers today. Setting a fair price for milk won’t fix all the problems that led to the current crisis — but it may be the only way to keep thousands of dairy farmers on their farms this year. Unless Secretary Vilsack takes immediate action, huge areas of the United States may be left without any local dairy farms at all.

Wendy, together we can help dairy farmers survive this crisis. It’s not going to be easy, but we cannot stand by and watch as families in every corner of the country lose their livelihoods.

Thank you for taking action for dairy farmers – your response today will make a big difference and we’ll keep you updated on what’s happening in the coming days and weeks.

Sincerely,
Willie Nelson