Voedselproductie anno 2009

Zonder moeite eten we tegenwoordig asperges uit Peru, boontjes uit Senegal, kip uit Zuid Afrika en appels uit Chili. Prima toch, dan helpen we die landen! Helaas: het voedsel is veelal afkomstig van grootschalige buitenlandse ondernemingen die vooral in deze landen actief zijn vanwege de lage kosten en het gebrek aan milieu, arbeids of dierenwelzijnswetgeving.

Boeren over de hele wereld zijn gedwongen tot het produceren van anonieme goekope bulkproducten, de industrie doet er vervolgens een mooi strikje omheen en zorgt dat de consument er veel geld voor betaald. Een proces wat moeilijk is te keren, toch zouden initiatieven die ervoor zorgen dat een groter aandeel van de winst bij de boer terrecht komt, gesteund moeten worden. Op deze manier blijft er voor een groot deel van de boeren en nog belangrijker: hun opvolgers, perspectief.

Zo’n 6 miljoen boeren in Europa verkopen hun spullen via 30 grote supers aan 500 miljoen consumenten.

Boerenverstand is van mening dat er nog steeds grote kansen voor streekproducten zijn, maar dat creatieve oplossingen gezocht moeten worden. Hiervoor is ondernemerschap, wil en doorzettingsvermogen nodig. Europa kent zeer boeiende voorbeelden waar de producent en consument aan elkaar gekoppeld zijn zodat hogere prijzen voor de producten kunnen worden gerealiseerd.

Hieronder een artikel uit de Woerdensecourant, geschreven door Renske Baars in oktober 2004:

Behoud de boer, drink zijn melk
Het is eigenlijk heel simpel. Als alle Woerdenaren etenswaren uit hun eigen streek kopen, dan zouden veel boeren daar uit de problemen zijn. Het is beter voor de gezondheid , want de producten zijn vers van de boerderij en smakelijker. Bovendien wordt de geliefde natuur van het Groene Hart behouden.

Helaas vinden mensen de vakantie altijd nog belangrijker dan hun dagelijkse voedsel, sombert Frank Verhoeven, onderzoeker van Wageningen Universiteit en een van de drijvende krachten achter het project streeklink. Dit project promoot de boerenproducten die onder meer op de streekmarkt in Woerden te koop zijn. Vooralsnog willen mensen niet meer geld uitgeven aan eten dat gezonder voor hen en hun omgeving is. Ik vind dat vreemd. Voedsel is de basis van ons leven. Daar mag je niet op afdingen.
De Wageningse onderzoeker pleit voor eerlijke handel. Liever de producten rechtstreeks bij de boer kopen, dan bij winkels als de Albert Heijn of de Aldi. �Ik vond het als jongetje al vreemd. Voor de melk van onze koeien kregen we elk jaar minder geld, terwijl de cola in de winkel steeds duurder werd. De supermarkten kopen zo goedkoop mogelijk wereldwijd in en verkopen het zo duur mogelijk: zowel de consument als de boer zijn de klos.

Veel mensen maken zich zorgen over de toekomst van boeren in eigen land. Als de boeren niet beter worden behandeld, drinken we binnenkort geen Nederlandse melk meer. Dan komt het waarschijnlijk uit Polen of Tsjechië, denkt Verhoeven. Geen kind die meer kan zien dat melk uit een koe komt en geen mens die precies weet wat er allemaal in zit. Ik vind dat een enge gedachte, zegt Verhoeven.
Leuk, al die lekkere dingen uit de regio, maar de consument heeft weinig tijd en is soms ook wat lui. Niet veel mensen hebben de mogelijkheid om de auto te pakken om langs alle boerenerven te rijden voor de boodschappen. De streekmarkt is een perfecte oplossing. De meesten halen op zaterdag het eten voor de komende week, dus waarom niet even langs het Kasteel in Woerden om daar de aardappels, kaas en fruit te halen. De markt heeft een nieuwe impuls nodig. Die boeren staan daar op hun vrije zaterdag vanaf ’s ochtends vroeg hun spullen te verkopen. Als de inkomsten niet opwegen tegen de moeite, dan houd het op.

Er zijn wel verschillende initiatieven om de streekproducten in zwang te houden. Bij een Utrechtse woongroep levert Verhoeven inmiddels elke week een heel arsenaal aan streekproducten af. Een keer in de week vullen de bewoners een bestellijst in en een aantal dagen later, staat het voor de deur. Luxer dan dat kan je het toch haast niet krijgen, lacht Verhoeven. Maar het werkt. Ook in Woerden zou dit concept kunnen werken. Het kunnen bedrijven zijn, maar ook ziekenhuizen of verzorgingsflats. Nu betalen ze vaak groot geld aan tussenhandelaren. Dat is zonde, de producten uit de streek smaken beter en kosten bijna hetzelfde.
Nog een goede reden om producten uit de eigen streek te kopen, is het natuur- en landschapsbehoud, legt Verhoeven uit. Mensen gaan er nu nog van uit dat het landschap zo blijft als het is. Maar als we de boeren niet helpen, dan gaat het onherroepelijk achteruit. “Boeren zijn goedkope krachten in de natuuronderhoud. Ze houden niet alleen de slootkanten en de weides bij, maar zorgen ook voor het geliefde doorkijkje in het Groene Hart. Zonder boeren, verdwijnen de koeien uit het beeld”, verklaart de onderzoeker. En dat vindt iedereen wel jammer.